เขตสุขภาพเพื่อประชาชนภาคใต้

ยะลาเดินหน้า “NCD Ecosystem”

หลังลงนาม MOU บูรณาการทุกภาคส่วน ปักธงทำแผนร่วมกองทุน สปสช. สสจ. อบจ. ขยายผล 25 อปท. ลดเสี่ยง–ลดพึ่งยา–สร้างสภาพแวดล้อมเอื้อสุขภาพอย่างยั่งยืน

จังหวัดยะลาเดินหน้าขับเคลื่อนการลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อย่างเป็นระบบ ภายหลังการลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) บูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา และภาคเอกชน ภายใต้แนวคิด “NCD Ecosystem” เพื่อยกระดับการดูแลสุขภาพประชาชนผ่านการจัดการสภาพแวดล้อมทางสังคมในระดับพื้นที่

โดยดำเนินงานใน 3  ลักษณะ กลไกนโยบาย จากพื้นที่สู่จังหวัด การขับเคลื่อนแบ่งออกเป็น 3 กลไกหลัก ได้แก่

1.การขับเคลื่อนเชิงนโยบายระดับจังหวัด ผ่านสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยะลา เสนอผู้ว่าราชการจังหวัด เพื่อจัดตั้ง คณะกรรมการ NCDs ระดับจังหวัด ที่มีระบบรายงาน ติดตาม และขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง

2.การสร้างมาตราการองค์กร โดยกลุ่มหน่วยงานที่ลงนาม MOU นำแนวคิดไปพัฒนาเป็นมาตรการระดับองค์กรก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในหน่วยงาน

3.การดำเนินการสร้างรูปธรรมระดับพื้นที่ ครอบคลุมพื้นที่ดำเนินงานรวม 25 พื้นที่ รวมถึง 4 เทศบาลนำร่อง ได้แก่ เทศบาลนครยะลา เทศบาลสะเตงนอก เทศบาลบุดี และเทศบาลตำบลยุโป

ด้านงบประมาณ ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ผ่านกองทุนสุขภาพตำบล และสามารถเชื่อมโยงกับแผนพัฒนาจังหวัดยะลา โดยมี องค์การบริหารส่วนจังหวัดยะลา (อบจ.) ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงหลัก ร่วมกับ สสส. สำนัก 6 และสำนัก 9

นายวีรพัฒน์ บุณฑริก รองผู้ว่าราชการจังหวัดยะลา กล่าวว่า การแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการบูรณาการครั้งนี้ จะนำไปสู่การทำงานที่เกิดผลรูปธรรม ช่วยยกระดับการพัฒนาจังหวัดยะลาในระยะยาว โดยจังหวัดมีคำสั่งชัดเจนในการขับเคลื่อนแนวคิด “ยะลาขยับทั้งจังหวัด” เชื่อมการทำงานทุกภาคส่วนให้ไปในทิศทางเดียวกัน

เป้าหมายชัด 3 เรื่องใหญ่ ลดเสี่ยง – ลดพึ่งยา – สร้างสภาพแวดล้อมให้เอื้อสุขภาพการขับเคลื่อน NCD Ecosystem จังหวัดยะลามีเป้าหมายหลัก 3 ประการ คือ

1.ลดการเกิด NCDs ในกลุ่มคนรุ่นใหม่อายุ 30 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงสำคัญ ผ่านมาตรการป้องกันและการออกแบบสภาพแวดล้อมตั้งแต่ต้นทาง

2.สนับสนุนผู้ป่วยลดการพึ่งพายา โดยเน้นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม สุขภาพกาย–ใจ และวิถีชีวิต

3.สร้างสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อสุขภาพเพื่อลด NCDs พร้อมลดการเข้าถึงปัจจัยเสี่ยงในระดับชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม ต่อยอดพื้นที่นำร่อง สู่ตำบล NCDs และ 25 ชุมชนสุขภาพ

การดำเนินงานต่อยอดจากพื้นที่นำร่องเดิม 6 พื้นที่ สู่การพัฒนา ตำบล NCDs นำร่อง 9 พื้นที่ และ 25 ชุมชนย่อยผักปลอดภัย โดยได้รับการสนับสนุนจาก สสส. สช. มอ. พร้อมพัฒนานวัตกรรมสุขภาพที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่และวิถีชีวิตมุสลิม “พารากอตสุขภาพตามหลักศาสนาอิสลาม”

•การปรับสภาพแวดล้อมและพื้นที่ออกกำลังกายให้เหมาะกับช่วงเวลาการทำงานและฤดูกาลกรีดยาง

• การใช้นวัตกรรมแอปพลิเคชันและแรงจูงใจเชิงพฤติกรรม

• การสร้างสภาพแวดล้อมเอื้อสุขภาพผ่านร้านน้ำ พื้นที่สาธารณะ และสถาปัตยกรรมชุมชน

สปสช. เขต 12 จัดเวิร์กช็อปเขียนโครงการงบกองทุนพื้นที่

หนุนสร้าง “NCD Ecosystem” เปลี่ยนระบบรักษา สู่ระบบป้องกันอย่างยั่งยืนในจังหวัดยะลา เพื่อขับเคลื่อน

โดยมี นายภก.สมชาย ละอองพันธ์ นักวิชาการหลักประกันสุขภาพ สปสช. เขต 12 เป็นวิทยากรหลักในการจัดเวิร์กช็อปครั้งนี้ เป็นการต่อยอดจากพื้นที่นำร่อง 6 พื้นที่ ที่ได้พัฒนาเป็นต้นแบบเชิงรูปธรรม ทั้งด้านการปรับสภาพแวดล้อม มาตรการชุมชน และการเก็บข้อมูลเชิงวิจัย เพื่อสนับสนุนการจัดการ NCDs อย่างมีหลักฐานเชิงประจักษ์ โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ การเปลี่ยนผ่านจาก “ระบบรักษา” ไปสู่ “ระบบป้องกันและส่งเสริมสุขภาพ” ที่ยั่งยืนและประชาชนมีส่วนร่วม

กลุ่มเป้าหมายของการอบรมประกอบด้วย

• ผู้รับผิดชอบกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบล

• บุคลากร รพ.สต. และศูนย์สุขภาพชุมชน

• แกนนำเครือข่ายพื้นที่

• ทีมสมัชชาสุขภาพจังหวัดยะลาที่ร่วมกันออกแบบทิศทางการลดโรค ลดปัจจัยเสี่ยง และสร้างระบบสุขภาพมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้าร่วมจำนวน 15 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเมือง กรงปินัง ยะหา และรามัน รวมถึงหน่วยบริการปฐมภูมิและ รพ.สต. ในพื้นที่เดียวกัน พร้อมแกนนำเครือข่ายพื้นที่ละ 2 คน รวมผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปทั้งสิ้น 70 คน ดังนี้

• อำเภอเมือง (เทศบาลนครยะลา , เทศบาลสะเตงนอก, เทศบาลบุดี , เทศบาลตำบลยุโป , อบต.บันนังสาเร็ง , อบต.หน้าถ้ำ , อบต.ลิดล)

a. ศูนย์สุขภาพชุมชนตลาดเก่า , รพ.สต.สะเตงนอก/ รพ.สต.เปาะยานิ ,  รพ.สต.บ้านบุดี/ รพ.สต., .รพ.สต.ยุโป , รพ.สต..บันนังสาเร็ง  , รพ.สต.หน้าถ้ำ  , รพ.สต.ลิด

-  อำเภอกรงปินัง (อบต.กรงปินัง)

a. รพ.สต.อุเผะ

• อำเภอยะหา (อบต.บาโงยซิแน)

a. รพ.สต.บาโงยซิแน

-  อำเภอรามัน (อบต.บือมัง , อบต.ยะต๊ะ , อบต.บาลอ , เทศบาลโกตาบารู)

a. (รพ.สต.บาโงย , รพ.สต.บือมัง , รพ.สต.กอตอตือร๊ะ , รพ.สต.ยะต๊ะ  , รพ.สต.บาลอ, รพ.สต.โกตาบารู )

การขับเคลื่อนครั้งนี้ถือเป็นกลไกสำคัญในการเสริมศักยภาพพื้นที่ให้สามารถใช้กองทุนสุขภาพตำบลเป็นเครื่องมือเชิงนโยบาย เพื่อพัฒนาระบบสุขภาพที่เน้นการป้องกันโรค ลดการพึ่งพาการรักษา และสร้างสภาพแวดล้อมเอื้อต่อสุขภาพในระดับชุมชน อันจะนำไปสู่การลดภาระโรค NCDs ของจังหวัดยะลาอย่างยั่งยืนในระยะยาว

การขับเคลื่อน NCDs มีกลไกอบจ.สำคัญ คือ

• บทบาท รพ.สต.ถ่ายโอนปรับดำเนินงานเน้น ด้านสุขภาพองค์รวมทุกมิติ

• บทบาทหนุนเสริมการทำงานร่วมกองทุนฟื้นฟูสุขภาพ

• บทบาท องค์กรภายใต้ อบจ.ปรับสร้างมาตรการส่งเสริมบุคลากรในองค์กร

• บทบาท อบจ.ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต โรงเรียนในสังกัด อบจ. โรงเรียนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการเป็นโรค NCDs ยะลาพิสูจน์แนวคิด “สุขภาพไม่ใช่เรื่องของโรงพยาบาล”

การขับเคลื่อนครั้งนี้สะท้อนชัดว่า “การลด NCDs ไม่ใช่แค่เรื่องของโรงพยาบาลแต่คือภารกิจร่วมของทั้งจังหวัด” โดยการบูรณาการนโยบาย งบประมาณ ข้อมูล และพลังภาคี จะทำให้ยะลาก้าวสู่การเป็นต้นแบบ NCD Ecosystem ของพื้นที่ชายแดนใต้อย่างยั่งยืน

ขอบคุณข้อมูลจากเพจ สช. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ