เขตสุขภาพเพื่อประชาชนภาคใต้

OM ประมง (BCG) ถอดบทเรียนอาชีพปลาดุกกลุ่มผู้พิการไม้แก่น วางแนวทางขยายการเลี้ยงสู่ครัวเรือน เชื่อมแปรรูป–จำหน่ายผ่านกลุ่ม

การพัฒนาอาชีพปลาดุกให้สร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง ต้องเชื่อมทักษะการผลิตกับรูปแบบการทำงานที่เหมาะสมกับสมาชิก วันที่ 7 ตุลาคม 2569 OM ประมง (BCG) โครงการแก้จนคนตานี นำโดย ผศ.ดร.พายัพ มาศนิยม หัวหน้า OM และคุณไพรัตน์ จีรเสถียร พร้อมทีมวิจัย


ลงพื้นที่ ณ ศูนย์พัฒนาศักยภาพคนพิการไม้แก่น เพื่อถอดบทเรียนและทบทวนผลการดำเนินงานกิจกรรมเลี้ยงปลาดุกเสริมรายได้ พร้อมรับฟังปัญหา อุปสรรค และร่วมวางแนวทางดำเนินงานระยะต่อไป ที่ผ่านมา กลุ่มได้เรียนรู้ตั้งแต่การสร้างบ่อ การเลี้ยงและให้อาหาร การแปรรูป การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงการตลาด สามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ได้ 2 ชนิด ได้แก่ “ปลาดุกร้า” และ “ปลาดุกเส้น” และนำไปจำหน่ายทั้งช่องทางออนไลน์และตลาดในชุมชน เป็นพื้นฐานสำคัญในการต่อยอดผลผลิตจากการเลี้ยงสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีโอกาสสร้างรายได้ให้กลุ่ม


บทเรียนสำคัญคือ ความต่อเนื่องของอาชีพขึ้นอยู่กับการจัดสรรงานให้สอดคล้องกับศักยภาพของผู้ทำงานตลอดกระบวนการ การทบทวนครั้งนี้พบทั้งผลสำเร็จและข้อจำกัดด้านการเลี้ยงสำหรับผู้พิการ กำลังคน การขนส่ง และการตลาด ซึ่งมีผลเชื่อมโยงกันตั้งแต่การดูแลปลา การรวบรวมผลผลิต ไปจนถึงการแปรรูปและจำหน่าย หากขั้นตอนใดมีภาระเกินกำลัง ก็อาจกระทบการดำเนินงานในขั้นตอนถัดไป การรับฟังประสบการณ์ของสมาชิกจึงช่วยให้ทีมวิจัยและกลุ่มร่วมกันพิจารณาว่า งานส่วนใดเหมาะกับการทำในครัวเรือน และส่วนใดควรบริหารจัดการร่วมกัน โดยใช้ทักษะการแปรรูปและช่องทางจำหน่ายที่กลุ่มพัฒนาขึ้นเป็นฐาน เพื่อให้การขยายอาชีพสอดคล้องกับความพร้อมของสมาชิกและครัวเรือน


แนวทางขยายผลในปี 2569–2570 จึงมุ่งกระจายการเลี้ยงสู่ครัวเรือนที่มีความพร้อม แล้วนำผลผลิตกลับมายังกลุ่มเพื่อแปรรูปและจำหน่าย รูปแบบนี้เปิดโอกาสให้ครัวเรือนมีส่วนร่วมในขั้นตอนที่เหมาะกับตนเอง ขณะที่กลุ่มทำหน้าที่เชื่อมผลผลิตกับการเพิ่มมูลค่าและตลาด ซึ่งต้องวางระบบรวบรวม ขนส่ง และรอบการผลิตให้สอดคล้องกัน นอกจากนี้ ยังมีแนวทางศึกษาการผลิตอาหารปลาดุกใช้เองและการใช้วัตถุดิบในพื้นที่ เพื่อลดต้นทุน โดยพิจารณาควบคู่กับคุณภาพอาหาร ความเหมาะสมต่อการเลี้ยง และความคุ้มค่า การขยายผลครั้งนี้จึงเป็นการต่อยอดบทเรียนสู่ระบบอาชีพที่ใช้ศักยภาพของครัวเรือนและกลุ่มร่วมกัน มุ่งสร้างโอกาสรายได้และพัฒนาความสามารถในการจัดการอาชีพของกลุ่มผู้พิการและชุมชนอย่างต่อเนื่อง

ขอบคุณข้อมูลจากเพจ แก้จนคนตานี